هجده سال پس از ابتلا به سندرم قفلشدگی بر اثر سکته مغزی، یک معلم سابق دبیرستان در کانادا با ایمپلنت مغزی و هوش مصنوعی دوباره توانست ظرف تنها یک ثانیه تأخیر، گفتار خود را بازیابی کند.
این سامانه در ابتدا مدلهای توالیبهتوالی داشت که نیاز به جمله کامل و ۸ ثانیه تأخیر داشتند، اما در مارس ۲۰۲۵ با تغییر به معماری «جریانی» (Streaming) توانست ترجمه تقریباً بیدرنگ با تأخیر فقط یک ثانیه انجام دهد. برای شخصیسازی نیز صدای اصلی جانسون از ضبط مراسم عروسیاش در ۲۰۰۴ بازسازی و آواتاری هماهنگ با حالات چهره او ساخته شد.
پروتز عصبی فعلی نیازمند اتصال مستقیم به رایانه است، اما برنامه آینده شامل نسخههای بیسیم، آواتارهای واقعگرایانهتر و همزادهای دیجیتال با تقلید سبک گفتار و نشانههای بصری فرد خواهد بود. این فناوری میتواند به افرادی که به دلیل سکته مغزی، ALS یا آسیبدیدگی گفتار را از دست دادهاند امکان ارتباط سریع و طبیعیتر بدهد.
محققان تأکید دارند که کارکرد سامانه منوط به تلاش عمدی کاربر برای صحبت کردن است و حریم خصوصی و کنترل کاربر حفظ میشود. جانسون میگوید این تحول زندگیاش را تغییر داده و امیدوار است روزی بتواند با استفاده از همین فناوری در یک مرکز توانبخشی به بیماران مشاوره بدهد.
تحلیل پیچینو (پیوند، چرایی، نکته):
- پیوند: نمونهای پیشرو از همگرایی عصبمهندسی و هوش مصنوعی که از مرحله آزمایشگاهی به آستانه کاربرد عملی رسیده است.
- چرایی: کاهش تأخیر از ۸ به ۱ ثانیه، نقطه عطفی است که امکان تعامل طبیعی و مکالمه روان را فراهم میکند.
- نکته: مسیر گذر از نمونههای آزمایشی به ابزارهای بالینی استاندارد نیازمند رفع موانع فنی، تنظیمگری و پذیرش بیماران است.
با در نظر گرفتن کاهش تأخیر به سطح «تقریباً بیدرنگ»، چه حوزههای دیگری (مثل ترجمه همزمان، کنترل دستگاهها یا آموزش) میتوانند از رابطهای مغز و رایانه با هوش مصنوعی بهرهمند شوند؟






