چین با کشت یک درخت بومی به نام «دوزونگ» در صحرای گوبی، تولید لاستیک طبیعی با کاربردهای نظامی را آغاز کرده؛ اقدامی راهبردی برای کاهش وابستگی به واردات در شرایط تنش ژئوپلیتیکی.
چین در حال حاضر بزرگترین مصرفکننده و واردکننده لاستیک طبیعی در جهان است. برآوردها نشان میدهد تقاضای داخلی این کشور سالانه بیش از ۷ میلیون تن است که بیش از ۸۵ درصد آن از خارج تأمین میشود؛ وابستگیای که در شرایط جنگ تجاری و بحرانهای ژئوپلیتیکی، به یک نقطهضعف جدی تبدیل شده است.
برای کاهش این آسیبپذیری، پژوهشگران چینی تمرکز خود را بر درختی بومی به نام دوزونگ (Duzhong) یا Eucommia ulmoides گذاشتهاند؛ تنها منبع بومی تولید لاستیک طبیعی در چین. این درخت علاوه بر کاربرد دیرینه در طب سنتی چین، یکی از معدود منابع تولید نوعی لاستیک با خواص منحصربهفرد به شمار میرود.
لاستیک استخراجشده از دوزونگ، ارزش نظامی بالایی دارد. افزودن تنها ۳ تا ۵ درصد از این ماده به ترکیبهای رایج تایر، باعث افزایش چشمگیر مقاومت در برابر سایش، سوراخشدن و فشارهای مکانیکی میشود. همچنین از آن در تولید کامپوزیتهای پیشرفته با قابلیت پوشش الکترومغناطیسی استفاده میشود؛ موادی که در صنایع دفاعی مدرن اهمیت بالایی دارند.
تا سالها، کشت دوزونگ به مناطق مرکزی و جنوبی چین—بهویژه حوضه رود یانگتسه—محدود بود و فرایند دشوار استخراج، مانع توسعه صنعتی آن میشد. اما در سال ۱۳۹۴، گروهی پژوهشی به رهبری سو یینچوان با اجاره ۱۴ هکتار زمین بایر در صحرای گوبی در منطقه سینکیانگ، آزمایشی جسورانه را آغاز کردند: آیا این درخت میتواند در شرایط بیابانی زنده بماند؟
پاسخ، فراتر از انتظار بود. طی کمتر از یک دهه، این زمین خشک به جنگلی انبوه از دوزونگ تبدیل شد. ژو مینگچیانگ، استاد دانشگاه و از اعضای اولیه پروژه، میگوید صنعت دوزونگ اکنون وارد مرحله رشد سریع شده و دیگر یک طرح آزمایشی محسوب نمیشود.
چین در حال حاضر حدود ۳۰۰ هزار هکتار دوزونگ کاشته و برنامه دارد ظرف پنج سال آینده این عدد را به ۳.۳ میلیون هکتار برساند؛ از این میزان، ۳۰۰ هزار هکتار دیگر تنها در سینکیانگ توسعه خواهد یافت.
این پروژه نشان میدهد پکن چگونه حتی از کشاورزی و زیستبوم بهعنوان ابزار امنیت ملی استفاده میکند؛ جایی که یک درخت، به بخشی از زنجیره تأمین جنگی تبدیل میشود.
