افشای روایت کارکنان سابق xAI نشان میدهد پروژه هوش مصنوعی ایلان ماسک نهتنها با بحران خروج نیرو مواجه است، بلکه عملاً از سازوکارهای ایمنی فاصله گرفته؛ مسیری که منتقدان آن را «عامدانه بیقید و خطرناک» توصیف میکنند.
به گزارش پیچینو، پس از اعلام تصاحب شرکت xAI توسط اسپیسایکس، موج تازهای از خروج نیروهای کلیدی این شرکت هوش مصنوعی خبرساز شده است. دستکم ۱۱ مهندس و دو همبنیانگذار xAI در روزهای اخیر از این شرکت جدا شدهاند؛ اتفاقی که ایلان ماسک آن را بخشی از «بازسازماندهی برای کارآمدی بیشتر» توصیف کرده، اما روایت کارکنان سابق تصویر متفاوتی ارائه میدهد.
به گفته دو منبع آگاه که با رسانه ورج گفتوگو کردهاند، مشکل اصلی نه ساختار سازمانی، بلکه کنار گذاشته شدن سیستماتیک ایمنی در توسعه مدل زبانی «گروک» است. این منابع میگویند واحد ایمنی xAI عملاً منحل شده و فرایندهای بررسی انسانی پیش از انتشار مدلها یا بهشدت محدود شده یا بهکلی وجود ندارد؛ بهجز فیلترهای اولیه مرتبط با سوءاستفاده جنسی از کودکان.
این وضعیت در حالی افشا میشود که گروک بهدلیل تولید بیش از یک میلیون تصویر جنسی—از جمله دیپفیک زنان و افراد زیر سن قانونی واقعی—با انتقادات جهانی مواجه شده بود. به گفته منابع داخلی، واکنش ایلان ماسک به این نگرانیها نه اصلاح، بلکه تلاش فعال برای «وحشیتر و دیوانهوارتر» کردن رفتار مدل بوده است؛ چراکه از نگاه او، ایمنی مترادف با «سانسور» تلقی میشود.
یکی از کارکنان سابق میگوید:
«مهندسان مستقیماً خروجیها را به محیط تولید میفرستند؛ بدون بازبینی انسانی. اگر مخالفت کنید، حذف میشوید. تنها راه بقا، سکوت و اجرای خواستههای ماسک است.»
بررسی نمودار سازمانی جدیدی که ماسک در شبکه X منتشر کرده نیز این روایت را تقویت میکند؛ چراکه هیچ اشارهای به تیم ایمنی یا حاکمیت مدل در آن دیده نمیشود. حتی تصمیمگیری درباره عرضه محصولات جدید، بنا به گفته منابع، گاه در گروههای گفتوگوی عمومی X با حضور ماسک انجام میشود؛ نه در ساختارهای رسمی محصول.
علاوه بر نگرانیهای ایمنی، کارکنان سابق از نبود مسیر روشن استراتژیک در xAI نیز گلایه دارند. به گفته یکی از آنها، اختلافنظر شدید میان مدیران ارشد درباره اولویتها باعث توقف پیشرفت شده و شرکت، برخلاف ظاهر پرریسک خود، بیشتر درگیر تقلید از رقبا بوده است تا نوآوری جسورانه.
پرونده xAI بار دیگر این پرسش کلیدی را زنده میکند:
آیا میتوان هوش مصنوعی قدرتمند ساخت، بدون آنکه به ایمنی، مسئولیتپذیری و اعتماد عمومی آسیب زد؟
آنچه از درون xAI روایت میشود، نشان میدهد ماسک آگاهانه مسیر «AI بدون ترمز» را انتخاب کرده؛ مسیری که شاید سریعتر باشد، اما هزینه انسانی، اخلاقی و حتی تجاری آن میتواند بسیار سنگینتر از رقبا تمام شود.
