آمازون شاید مشهورترین نام تجارت الکترونیک جهان باشد، اما در بسیاری از بازارهای مهم، این بازیگران بومی هستند که سهم اصلی خرید آنلاین را در اختیار گرفتهاند.
در هند، رقابت اصلی در اختیار پلتفرمهایی مانند Flipkart و Snapdeal بوده است. فلیپکارت که در سال ۲۰۰۷ با فروش اینترنتی کتاب آغاز به کار کرد، بهتدریج به یکی از بزرگترین فروشگاههای آنلاین این کشور تبدیل شد و اکنون در حوزههایی مانند لوازم الکترونیکی، پوشاک، لوازم خانگی و کالاهای مصرفی حضور گسترده دارد. موفقیت این شرکت تا حد زیادی به قیمتگذاری رقابتی، تنوع کالا و توسعه زیرساخت توزیع در بازاری برمیگردد که در سالهای نخست با بیاعتمادی کاربران به خرید اینترنتی و ضعف لجستیک روبهرو بود.
در کنار آن، اسنپدیل نیز با تمرکز بر شهرهای کوچک و متوسط و ارائه تجربه خرید ساده و مقرونبهصرفه، توانست جایگاه مهمی در بازار هند برای خود بسازد.
در ژاپن، Rakuten نمونهای از پلتفرمی است که از یک فروشگاه آنلاین فراتر رفت و به یک اکوسیستم دیجیتال تبدیل شد. این شرکت که در سال ۱۹۹۷ تأسیس شد، امروز علاوه بر تجارت الکترونیک، در حوزههایی مانند خدمات مالی، بانکداری دیجیتال، کارت اعتباری، استریم محتوا و مخابرات هم فعال است. مدل کسبوکار راکوتن بر اتصال فروشندگان مستقل به مشتریان و ایجاد وفاداری از طریق سیستم امتیازدهی استوار است؛ مدلی که آن را به یکی از تأثیرگذارترین بازیگران اقتصاد دیجیتال ژاپن تبدیل کرده است.
در آمریکای لاتین، Mercado Libre جایگاهی مشابه یک ابرپلتفرم منطقهای پیدا کرده است. این شرکت که در سال ۱۹۹۹ در آرژانتین تأسیس شد، اکنون در بازارهایی مانند برزیل، مکزیک و شیلی حضور گسترده دارد و فقط یک فروشگاه اینترنتی نیست. خدمات پرداخت آنلاین، لجستیک، تبلیغات و ابزارهای مالی برای فروشندگان، مرکادو لیبره را به یکی از زیرساختهای اصلی تجارت دیجیتال منطقه بدل کرده است.
در کره جنوبی، نام Coupang بیش از هر چیز با سرعت تحویل گره خورده است. این شرکت که در سال ۲۰۱۰ تأسیس شد، با سرمایهگذاری سنگین روی لجستیک و تحویل سریع کالا توانست تجربه خرید آنلاین را برای کاربران متحول کند. کوپانگ امروز علاوه بر خردهفروشی اینترنتی، در حوزه تحویل مواد غذایی و برخی خدمات دیجیتال نیز فعال است و تمرکز آن بر تجربه یکپارچه و سریع، مزیت اصلیاش در رقابت با بازیگران جهانی محسوب میشود.
در اروپا، بازار آنلاین بیشتر با تنوع مدلهای تخصصی شناخته میشود. ASOS در بریتانیا با تمرکز بر مد، پوشاک و محصولات زیبایی توانسته به یکی از برندهای مهم تجارت الکترونیک اروپا تبدیل شود. Otto در آلمان، که سابقهای بسیار قدیمیتر دارد و از فروش کاتالوگی به تجارت آنلاین رسیده، امروز در حوزههایی مانند پوشاک، لوازم خانگی و مبلمان فعال است و خدمات مالی و لجستیکی را نیز توسعه داده است. همچنین Zalando که کار خود را با فروش کفش آغاز کرد، حالا یکی از بزرگترین پلتفرمهای آنلاین مد در اروپا به شمار میرود و بهویژه با تجربه کاربری ساده و امکان بازگشت آسان کالا شناخته میشود.
در چین نیز غولهای بومی نهتنها از آمازون جلوتر هستند، بلکه ساختار متفاوتی از تجارت دیجیتال را شکل دادهاند. Alibaba که در سال ۱۹۹۹ تأسیس شد، ابتدا برای اتصال تولیدکنندگان چینی به خریداران خارجی ایجاد شد، اما بهمرور به یک اکوسیستم عظیم در تجارت آنلاین تبدیل شد؛ از فروش عمده و خردهفروشی گرفته تا ابزارهای تسهیل تجارت و مقایسه قیمت. در کنار آن، Made-in-China نیز با تمرکز بر ارتباط مستقیم خریداران خارجی با تولیدکنندگان چینی، به یکی از بازیگران مهم تجارت بینالمللی کالاهای ساخت چین تبدیل شده است.
نکته مشترک در موفقیت این پلتفرمها، صرفاً بومی بودن آنها نیست؛ بلکه توانایی تطبیق با ویژگیهای خاص هر بازار است. برخی مانند کوپانگ با لجستیک سریع برنده شدند، برخی مانند راکوتن و مرکادو لیبره با تبدیل شدن به اکوسیستمهای چندخدمتی، و برخی دیگر مانند فلیپکارت و زالاندو با تمرکز بر نیازهای مشخص کاربران و تجربه خرید آسانتر.
جمعبندی
بررسی بازارهای جهانی نشان میدهد که تجارت الکترونیک الزاماً یک بازی تکقطبی به نفع آمازون نیست. در بسیاری از کشورها، پلتفرمهای بومی با شناخت عمیقتر از بازار داخلی، توسعه زیرساخت مناسب و ارائه خدمات متناسب با نیاز کاربران، توانستهاند رهبری بازار را در دست بگیرند. به همین دلیل، آینده خردهفروشی آنلاین بیش از آنکه فقط به برندهای جهانی وابسته باشد، به قدرت بازیگران محلی در ساختن اکوسیستمهای کارآمد گره خورده است.
