رقابت غول‌ها و جا ماندن توسعه‌یافته‌ها
در گزارش «فناوری و نوآوری ۲۰۲۵» کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل (UNCTAD) آمده است که رشد بی‌سابقه هوش مصنوعی و فناوری‌های نوین عمدتاً در کنترل چند شرکت بزرگ فناورانه دنیا قرار دارد. این سلطه و تمرکز موجب شده است کشورهای کمتر توسعه‌یافته و حتی بسیاری از کشورهای در حال توسعه، فرصت‌های برابر برای پیشرفت را از دست بدهند.

دو سویه مسیر هوش مصنوعی
مطابق این گزارش، هوش مصنوعی می‌تواند محرک اصلی رشد اقتصادی، ارتقاء آموزش و بهبود سلامت در جهان باشد. اما همزمان، اگر دولت‌ها و سیاستگذاران اقدامات فراگیر و اخلاق‌محور اتخاذ نکنند، شاهد تعمیق شکاف دیجیتال و حذف فرصت‌های شغلی به نفع کشورها یا شرکت‌های پیشتاز خواهیم بود.

دورنمای انقلاب صنعتی پنجم
گزارش UNCTAD، فناوری‌های هوشمند از جمله AI و رباتیک را آغازگر «انقلاب صنعتی پنجم» معرفی کرده و بر این باور است کشورهایی که سرمایه‌گذاری بیشتری بر زیرساخت، آموزش و تحقیق انجام دهند، از موج جدید توسعه جا نخواهند ماند.

پیشنهاد سازمان ملل: عدالت در دسترسی
سازمان ملل توصیه می‌کند دولت‌ها با همکاری بین‌المللی و سیاست‌های حمایتی، شرایطی را فراهم آورند تا همه کشورها—نه فقط قدرتمندان—بتوانند از دستاوردهای هوش مصنوعی بهره‌مند شوند. در غیر این صورت، نابرابری فناورانه می‌تواند به یکی از چالش‌های اصلی دهه آینده تبدیل شود.

شرح کامل‌تر گزارش و فایل PDF آن در [اینجا](https://unctad.org/system/files/official-document/tir2025_en.pdf) قابل دریافت است.