وقتی هوش مصنوعی مسیر ارجاعات علمی را عوض میکند
ژیچنگ لینهوش مصنوعی در چند سال اخیر نهفقط ابزار تولید متن، بلکه شریک نامرئی پژوهشگران شده است. چتباتهایی مثل ChatGPT، فراتر از ارائه پاسخ و توضیح، میتوانند منابع علمی را پیشنهاد دهند. این کار، اگرچه در ظاهر سرعت و دسترسی به دانش را بالا میبرد، اما خطر بزرگی را پنهان کرده است.
به گزارش پیچینو، ژیچنگ لین در یادداشتی در نشریه Nature هشدار میدهد که این سامانهها، بهطور ناخودآگاه یا به دلیل طراحی الگوریتمها، ممکن است ارجاعات علمی را به منابع خاصی منحرف کنند. در عمل، یعنی مقالات و ایدههایی که «سلیقه» الگوریتم را جلب میکنند، بیشتر دیده میشوند، و سایر کارها ـ حتی اگر ارزشمند باشند ـ به حاشیه رانده میشوند. نتیجهی این روند، تحریف تدریجی ادبیات علمی است؛ یک شیفت آرام اما عمیق که ممکن است سالها طول بکشد تا اثرش آشکار شود.
مشکل در ساختار جعبهسیاه این الگوریتمهاست. هیچکس بهطور شفاف نمیداند که چرا و چگونه برخی منابع انتخاب میشوند و برخی نادیده گرفته میشوند. لین پیشنهاد میکند که جامعه علمی فوراً به سمت تدوین دستورالعملهای اخلاقی برای استفاده از AI در پژوهش حرکت کند:
«دستورالعملها شاید سرعت کار را کم کنند، اما نبودشان میتواند مسیر علم را بهکل تغییر دهد.» — ژیچنگ لین
در نهایت، همانطور که لین تأکید میکند، بحران بزرگ، از بخش سادهای در مقالات علمی آغاز میشود: فهرست مراجع.
مشکل در ساختار جعبهسیاه این الگوریتمهاست. هیچکس بهطور شفاف نمیداند که چرا و چگونه برخی منابع انتخاب میشوند و برخی نادیده گرفته میشوند. لین پیشنهاد میکند که جامعه علمی فوراً به سمت تدوین دستورالعملهای اخلاقی برای استفاده از AI در پژوهش حرکت کند:
- شفافیت کامل محققان در ذکر استفاده از AI؛
- راستیآزمایی دقیق ارجاعات پیش از انتشار؛
- ممانعت از تکرار و برجستهسازی گزینشی منابع توسط سیستمهای هوش مصنوعی.
«دستورالعملها شاید سرعت کار را کم کنند، اما نبودشان میتواند مسیر علم را بهکل تغییر دهد.» — ژیچنگ لین
در نهایت، همانطور که لین تأکید میکند، بحران بزرگ، از بخش سادهای در مقالات علمی آغاز میشود: فهرست مراجع.






