سی بوم- در حالی که شرکتهای فناوری سودهای بیسابقه ثبت میکنند، موج اخراج کارکنان با اشاره به هوش مصنوعی در حال افزایش است. این روند باعث شکلگیری بحثی جدی شده: آیا واقعاً AI عامل اصلی اخراجهاست، یا تنها بهانهای برای تعدیل نیرو؟
طبق دادههای پلتفرم استخدام فناوری TrueUp:
- امسال حدود ۳۶۳ دور اخراج در شرکتهای فناوری ثبت شده
- نزدیک به ۱۵۰ هزار نفر شغل خود را از دست دادهاند
- یعنی بهطور متوسط ۹۷۴ نفر در روز
ماه گذشته نیز تقریباً ۴۰ هزار اخراج ثبت شد؛ بیشترین میزان در دو سال اخیر.
آیا واقعاً AI مقصر است؟
در بسیاری از موارد، کارشناسان معتقدند هوش مصنوعی دلیل واقعی نیست.
برای مثال، جک دورسی پس از اخراج گسترده در شرکت Block ابتدا گفت ابزارهای AI باعث تغییر روش کار شدهاند. اما بعداً پذیرفت که شرکت در دوران کرونا بیش از حد نیرو استخدام کرده بود.
سرمایهگذار معروف Marc Andreessen نیز گفته:
«بسیاری از شرکتهای بزرگ حداقل ۲۵٪ بیش از حد نیرو دارند؛ بعضی حتی ۵۰ تا ۷۵٪. حالا AI بهانه آمادهای برای توضیح این تعدیلها شده است.»
شکاف ثروت در عصر AI
همزمان با اخراج کارکنان، ثروت عظیمی در صنعت هوش مصنوعی در حال شکلگیری است.
نمونهها:
- شرکت Cerebras Systems پس از IPO به ارزش ۶۷ میلیارد دلار رسید
- SpaceX پس از عرضه عمومی ارزشی حدود ۲.۱ تریلیون دلار پیدا کرد
- شرکتهایی مانند OpenAI و Anthropic نیز به ارزشهای نزدیک به ۱ تریلیون دلار نزدیک شدهاند
تضاد اجتماعی
در حالی که ثروت در بخش کوچکی از صنعت فناوری متمرکز میشود، بسیاری از مردم با فشار اقتصادی مواجه هستند.
چند شاخص مهم:
- افزایش ۶ تا ۷ درصدی حق بیمه درمانی
- تقریباً دو برابر شدن هزینه بیمه خصوصی از ۲۰۰۸
- افزایش ۲۸ درصدی قیمت خانه از سال ۲۰۲۰
- دو برابر شدن نرخ وام مسکن
- ۶۵٪ آمریکاییها میگویند سبک زندگی طبقه متوسط دستنیافتنی شده
- ۷۶٪ هزینه زندگی را مهمترین نگرانی اقتصادی میدانند
برخی تحلیلگران هشدار میدهند اگر این روند ادامه یابد، ممکن است به واکنش اجتماعی شدید منجر شود.
مقایسهای با بحران مالی ۲۰۰۸ مطرح میشود؛ زمانی که خشم عمومی نسبت به نجات بانکها در نهایت به جنبش Occupy Wall Street انجامید.
تفاوت اینبار این است که:
- اقتصاد در حال سقوط نیست
- شرکتها سودده هستند
- اما اخراجها همچنان ادامه دارد
«عدهای با فناوری جدید ثروتمندتر میشوند، در حالی که همان فناوری دلیل اخراج دیگران معرفی میشود.»
نتیجه
موج اخراجهای مرتبط با AI فقط یک موضوع اقتصادی نیست؛ بلکه میتواند به چالش اجتماعی و سیاسی بزرگ تبدیل شود. اگر شرکتها همچنان از هوش مصنوعی بهعنوان توضیح اصلی تعدیل نیرو استفاده کنند، شکاف میان کارکنان و برندگان اقتصاد AI ممکن است بیش از پیش عمیق شود.